Mensen geven aan bijna alles wat ze doen een betekenis.
Maar niet iedereen geeft dezelfde betekenis aan dezelfde
dingen, zaken, gebeurtenissen... Daarom is het goed om met
elkaar te praten om duidelijk te krijgen wat iets voor jou betekent
of wat je zegt. Dat kan
heel goed in een filosofisch gesprek.
Een filosofisch gesprek is anders
dan praten met elkaar of een goed gesprek hebben. Bij een
filosofisch gesprek gaan de deelnemers samen de diepte in,
samen op onderzoek, bevragen elkaar, beargumenteren hun
uitspraken en vooral ook: luisteren goed naar elkaar.
"Als je praat herhaal je alleen wat je al weet,
maar als je luistert zou je iets nieuw kunnen leren."
(Dalai Lama).
Een filosofisch gesprek ontstaat
uit een filosofische vraag. Bij een filosofische vraag is
er niet meteen een antwoord. Sterker nog, er hoeft zelfs
helemaal geen antwoord te komen. De vraag is de aanzet
voor een gesprek. Dat is een gesprek waarin geredeneerd wordt,
gedachten vrij geuit kunnen worden en tegelijkertijd gevraagd
wordt meningen te onderbouwen, te beargumenteren en te
onderzoeken. Kloppen de argumenten? Waarop zijn ze
gebaseerd. Hoe weet je iets? Waar komt je antwoord
vandaan?
Een filosofisch gesprek is dan
ook eerder een reis die je samen maakt, een onderzoek dat je
samen doet. Open, zonder oordelen. Aan het eind van een
filosofisch gesprek zou het kunnen dat je nog steeds geen
antwoord op de vraag gevonden hebt, maar misschien wel dat je
door de bijdragen in het gesprek een andere zienswijze hebt
verkregen. Na een filosofsich gesprek hoor ik wel eens: "Zo
heb ik dat nog nooit gezien" of "Op deze manier heb ik nog
nooit over dit onderwerp gesproken"ť of "Ik dacht dat het zo
was, maar nu merk ik dat het ook anders kan."
Café Philo
Het filosofisch gesprek komt rechtstreeks voort uit Café
Philo. Café Philo ontstond ‘per ongeluk’ op 13 december 1992
in Café des Phares aan de Place de la Bastille in Parijs. De
jonge filosoof Marc Sauter had laten weten open te staan voor
een dialoog. Daar kwamen nogal wat mensen op af.
Alles was gratis, want, zo vond Sauter: “Denken is niet te
koop!”
De startvraag werd uit een reeks vragen democratisch gekozen.
De eerste vraag: “Is geweld specifiek voor de mens of vindt
men het in de hele natuur?”
Sauter overleedt in 1998 aan een hersentumor. Filosofen in
Frankrijk en daarbuiten (Spanje, Hongarije, Mexico, New York)
hebben zijn aanpak voortgezet. In Nederland was het eerste
Café Philo in 1998 in Breda en vond plaats in Café den Denker.
Het Café Philo was altijd op de 3e zondag van de maand en
bestond 10 jaar. De eerste vraag in Breda: “Kun je ook niet
jezelf zijn?”
Café Philo werd langzamerhand overschaduwd door het
Filosofisch Café. Daar staat niet de vraag centraal,
maar een lezing, meestal gevolgd door een vraaggesprek. Die
aanpak was voor het eerst in Amsterdam: Felix-en-Sofie (Felix
Merites). Daarna volgden er meer.
Het originele concept van Café Philo vindt nog slechts
incidenteel plaats. Het Filosofisch Gesprek is in feite een
Café Philo. De vraag staat centraal en daarover gaat het
gesprek én: het is gratis en voor iedereen toegankelijk. |
|